ខេត្តនៃកម្ពុជា

ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ត្រូវបានបែងចែកទៅជា ២៥ ខេត្ត-រាជធានី(ខេត្ត ២៤ និង រាជធានី ០១)ដែលជាបំណែងចែករដ្ឋបាលថ្នាក់ទី ០១។រាជធានីភ្នំពេញមិនមែនជាខេត្តនោះទេប៉ុន្តែគឺជាតំបន់រដ្ឋបាលពិសេសហើយត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាខេត្តដោយហេតុថាវាត្រូវបានគ្រប់គ្រងនៅក្នុងកម្រិតដូចគ្នាទៅនឹងខេត្តទាំង ២៤ ទៀតដែរ។ឈ្មោះនៃខេត្តដូចគ្នាទៅនឹងក្រុង(ទីរួមខេត្ត)លើកលែងតែខេត្តកណ្តាល ខេត្តកំពង់ធំ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ ខេត្តកោះកុង ខេត្តតាកែវ ខេត្តត្បូងឃ្មុំ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ខេត្តមណ្ឌលគិរី ខេត្តរតនគិរី និង ខេត្តឧត្តរមានជ័យចេញ។

រាជធានីភ្នំពេញមានសន្ទភាពនិងប្រជាជនខ្ពស់បំផុត។ខេត្តដែលមានទំហំផ្ទៃដីធំជាងគេនៅក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាគឺខេត្តមណ្ឌលគីរីហើយខេត្តដែលមានទំហំផ្ទៃដីតូចជាងគេនៅក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាគឺខេត្តកែប។ខេត្តកែបមានអត្រាប្រជាជនទាបបំផុតស្របពេលដែលខេត្តមណ្ឌលគីរីមានសន្ទភាពប្រជាជនទាបបំផុតដូចគ្នាដែរ(ស្ដែងតាមរយៈជំរឿនឆ្នាំ ២០០០)។

ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាត្រូវបានបែងចែកជាបន្តបន្ទាប់ទៀតទៅជាស្រុកដែលជាបំណែងចែករដ្ឋបាលថ្នាក់ទី ០២ ចំណែកឯខណ្ឌមានតែនៅក្នុងរាជធានីភ្នំពេញប៉ុណ្ណោះ។ចំនួនស្រុក-ខណ្ឌនៅក្នុងខេត្ត-រាជធានីនីមួយៗមានចំនួនខុសៗគ្នារាប់ចាប់តាំងពីខេត្តតូចៗរហូតដល់ខេត្តធំៗ។ខេត្តនីមួយៗត្រូវមានតំបន់រដ្ឋបាលពិសេសមួយផងដែរហៅថាក្រុង(ទីរួមខេត្ត)លើកលែងតែខេត្តកណ្តាល ខេត្តកំពង់ស្ពឺ ខេត្តកំពត ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ខេត្តព្រះសីហនុ ខេត្តស្វាយរៀង និង ខេត្តសៀមរាបដែលមានក្រុងច្រើន(ចាប់ពី ០២ ឡើងទៅ)។ឃុំ-សង្កាត់គឺជាបំណែងចែករដ្ឋបាលថ្នាក់ទី ០៣ និងចុងក្រោយបង្អស់គឺភូមិដែលជាបំណែងចែករដ្ឋបាលថ្នាក់ទី ០៤ ហើយត្រូវបែងចែកជាក្រុមប៉ុន្តែមិនផ្លូវការទេ។

ខេត្ត ឬ ខែត្រ Province Khétt
ប្រភេទ	បំណែងចែករដ្ឋបាលថ្នាក់ទី ០១
ទីតាំង	កម្ពុជា
ចំនួនលេខ	២៥
ប្រជាជន	៤២,៦៦៥ (ខេត្តកែប) – ២,២៨១,៩៥១ (រាជធានីភ្នំពេញ)
តំបន់	336 km2 (130 sq mi) (ខេត្តកែប) – 14,288 km2 (5,517 sq mi) (ខេត្តមណ្ឌលគីរី)
រដ្ឋាភិបាល	រដ្ឋបាលខេត្ត
ការបែងចែករង	ខណ្ឌ/ក្រុង/ស្រុក(បំណែងចែករដ្ឋបាលថ្នាក់ទី ០២ បន្ទាប់ពីខេត្ត)

បញ្ជីរាជធានី-ខេត្ត

ចំពោះខេត្តខ្មែរដែលបាត់បង់នៅសៀម លាវ យួន សូមមើល ខេត្តខ្មែរដែលបាត់បង់នៅប្រទេសសៀម, ខេត្តខ្មែរដែលបាត់បង់នៅប្រទេសលាវ, and ខេត្តខ្មែរដែលបាត់បង់នៅប្រទេសយួន ។

លេខរៀង	អក្សរឡាតាំង	អក្សរកាត់	អក្សរខ្មែរ	អក្សរកាត់ខ្មែរ	ទីរួមខេត្ដ-រាជធានី	អក្សរឡាតាំង
០១	Phnom Penh	PP	រាជធានីភ្នំពេញ	ភព	ដូនពេញ	Doun Penh
០២	Banteay Meanchey	BMC	ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ	បមជ	ក្រុងប៉ោយប៉ែត ក្រុងសិរីសោភ័ណ	Krong Poipet, Krong Serei Saophoan
០៣	Battambang	BB	ខេត្តបាត់ដំបង	បប	ក្រុងបាត់ដំបង	Krong Battambong
០៤	Kampong Cham	KC	ខេត្តកំពង់ចាម	កច	ក្រុងកំពង់ចាម	Krong Kampong Cham
០៥	Kampong Chhnang	KCH	ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង	កឆ	ក្រុងកំពង់ឆ្នាំង	Krong Kampong Chhnang
០៦	Kampong Speu	KS	ខេត្តកំពង់ស្ពឺ	កស	ក្រុងច្បារមន ក្រុងឧដុង្គម៉ែជ័យ	Krong Chbar Mon, Krong Odongk Meae Chey
០៧	Kampong Thom	KT	ខេត្តកំពង់ធំ	កធ	ក្រុងស្ទឹងសែន	Krong Stueng Saen
០៨	Kampot	KP	ខេត្តកំពត	កព	ក្រុងកំពត ក្រុងបូកគោ	Krong Kampot, Krong Bokor
០៩	Kandal	KD	ខេត្តកណ្ដាល	កណ	ក្រងតាខ្មៅ ក្រុងសំពៅពូន ក្រុងអរិយក្សត្រ	Krong Ta Khmau, Krong Sampov Poun, Krong Arey Ksat
១០	Koh Kong	KK	ខេត្តកោះកុង	កក	ក្រុងខេមរភូមិន្ទ	Krong Khemarak Phoumin
១១	Kep	KEP	ខេត្តកែប	កែប	ក្រុងកែប	Krong Kep
១២	Kratíe	KRC	ខេត្តក្រចេះ	ក្រច	ក្រុងក្រចេះ	Krong Kratíe
១៣	Mondulkiri	MK	ខេត្តមណ្ឌលគីរី	មគ	ក្រុងសែនមនោរម្យ	Krong Senmonorom
១៤	Oddar Meanchey	OMC	ខេត្តឧត្តរមានជ័យ	ឧមជ	ក្រុងសំរោង	Krong Samraong
១៥	Pailin	PL	ខេត្តប៉ៃលិន	បល	ក្រុងប៉ៃលិន	Krong Pailin
១៦	Preah Sihanouk	SN	ខេត្តព្រះសីហនុ	សន	ក្រុងកំពង់សោម ក្រុងកោះរ៉ុង ក្រុងព្រះសីហនុ	Krong Kampong Som, Krong Koh Rong, Sihanoukville(Krong Preah Sihanouk)
១៧	Preah Vihear	PV	ខេត្តព្រះវិហារ	ពវ	ក្រុងព្រះវិហារ	Krong Preah Vihear
១៨	Pursat	PS	ខេត្តពោធិ៍សាត់	ពស	ក្រុងពោធិ៍សាត់	Krong Pursat
១៩	Prey Veng	PRV	ខេត្តព្រៃវែង	ព្រវ	ក្រុងព្រៃវែង	Krong Prey Veng
២០	Ratanakiri	RK	ខេត្តរតនគីរី	រគ	ក្រុងបានលុង	Krong Banlung
២១	Siem Reap	SR	ខេត្តសៀមរាប	សរ	ក្រុងរុនតាឯកតេជោសែន ក្រុងសៀមរាប	Krong Run Ta EK Techo Sen, Krong Siem Reap
២២	Stung Treng	ST	ខេត្តស្ទឹងត្រែង	សត	ក្រុងស្ទឹងត្រែង	Krong Stung Treng
២៣	Svay Rieng	SVR	ខេត្តស្វាយរៀង	ស្វរ	ក្រុងបាវិត ក្រុងស្វាយរៀង	Krong Bavet, Krong Svay Rieng
២៤	Takéo	TK	ខេត្តតាកែវ	តក	ក្រុងដូនកែវ	Krong Doun Kaev
២៥	Tbong Khmum	TKH	ខេត្តត្បូងឃ្មុំ	តឃ	ក្រុងសួង	Krong Suong

ប្រវត្តិ

សម័យនគរវ្នំ ឬ ហ្វូណន

អធិរាជអាណាចក្រវ្នំនិយមធ្វើនយោបាយពង្រីកទឹកដីតួយ៉ាងដូចជាព្រះបាទហ្វាន់ឆេម៉ាន់បានលើកទ័ពជើងទឹកទៅវាយរដ្ឋជាច្រើនមកដាក់ជាចំណុះនៅក្នុងចំណោមរដ្ឋទាំងនោះមានខ្លះជាខ្មែរខ្លះទៀតជាចាម មន ឬ ម៉ាឡេយូ។នៅក្នុងសង្គ្រាមវាតទីទឹកដីនោះគេតែងតែចាប់យកឈ្លើយសឹកសង្គ្រាមមកធ្វើជាទាសាទាសី។ដោយអាស្រ័យហេតុនេះបានជាយើងនិយាយថាអាណាចក្រវ្នំគឺជាអធិរាជាណាចក្រហើយព្រះរាជាមានឋានៈជាមហារាជឬជាសាវ៌កៅ(ស្ដេចចក្រវាឡ)។រដ្ឋដែល​ស្ថិតនៅក្រោមអំណាចគ្រប់គ្រងរបស់អាណាចក្រវ្នំសុទ្ធតែមានស្ដេចសោយរាជ្យប៉ុន្តែស្ដេចទាំងនោះគឺជាសាមន្តរាជរបស់អធិរាជអាណាចក្រវ្នំហើយត្រូវនាំសួយសារអាករមកថ្វាយព្រះអង្គរៀងរាល់ឆ្នាំ។រដ្ឋខ្លះទៀតមានស្ដេចសោយរាជ្យតែស្ដេចទាំងនោះគឺជាព្រះរាជបុត្រឬព្រះញាតិវង្សរបស់អធិរាជអាណាចក្រវ្នំ។ព្រះបាទកៅណ្ឌិន្យទី ១ បានប្រទានរដ្ឋបែបនេះថ្វាយឲ្យព្រះរាជបុត្រប៉ុន្តែព្រះបាទហ៊ុន ប៉ានហួងបានរំលាយរដ្ឋបែបនេះចោលវិញ។រដ្ឋបែបទី ០២ នេះហៅថាវិស័យរដ្ឋដែលជាព្រះរាជសម្បត្តិផ្ទាល់របស់អធិរាជអាណាចក្រវ្នំ។គួរកត់សម្គាល់ផងដែរថារចនាសម្ព័ន្ធនយោបាយដូចបានពោលមកហើយនេះឃើញថាមានគ្រោះថ្នាក់ច្រើនដែរគឺព្រោះតែកាលណាអំណាចកណ្ដាលធ្លាក់ចុះខ្សោយពួកសាមន្តរាជ្យតែងតែបះបោរឡើងទាមទារឯករាជ្យរៀងៗខ្លួនដូចជាករណីរបស់រដ្ឋ​ចេនឡានៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី ០៦។

សម័យនគរកម្វុជ ឬ ចេនឡា

ចាប់តាំងពីរជ្ជកាលព្រះបាទឦសានវរ្ម័នទី ១ ទៅរាជធានីតាំងនៅឦសានបុរៈហើយមានគ្រួសារ ២០០០ នាក់រស់នៅ។នៅកណ្ដាលក្រុងមានសាលធំមួយជាទីដែលព្រះរាជាទ្រង់ព្រះប្រទានសវនាការនិងជួបជុំពួកមន្ត្រីសេនាបតី។ក្រៅពីរាជធានីនៅមានក្រុងចំនួន ៣០ ទៀតហើយក្រុងនីមួយៗច្រើនពាន់គ្រួសារហើយត្រួតត្រាដោយអភិបាលម្នាក់។នៅក្នុង ០៣ ថ្ងៃម្ដងព្រះរាជាតែងយាងទៅកាន់សាលប្រជុំ។មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់មាន ០៥ នាក់ទី ០១ មានងារហៅតាមចិនថា Kou-lo-yeou ទី ០២ Siang-kao-ping ទី ០៣ Po-hoto-ling ទី ០៤ Cho-mo-ling និង ទី ០៥ Jan-jo-leou។រហូតមកដល់ពេលនេះគេមិនទាន់រកឃើញថាគោរមងារដែលហៅតាមចិននេះត្រូវនឹងពាក្យខ្មែរជំនាន់នោះថាយ៉ាងមិចនៅឡើយទេ។ឯពួកមន្ត្រីតូចតាចវិញមានចំនួនច្រើនណាស់។

នៅចំពោះព្រះភ័ក្រ្តព្រះរាជាពួកមន្ត្រីត្រូវធ្វើគារវកិច្ចដោយឱនក្បាលដល់ដី ០៣ ដង។បើព្រះអង្គទ្រង់មានព្រះបន្ទូលហៅឬប្រើពួកមន្ត្រីត្រូវលត់ជង្គង់រត់ទៅអង្គុយដំកង់ជុំវិញព្រះរាជាដើម្បីពិភាក្សាកិច្ចការប្រទេសជាតិ។ចប់កិច្ចហើយគេត្រូវលុតជង្គង់សំពះសាជាថ្មីមុននឹងត្រឡប់ទៅវិញ។គេឃើញមានទាហានរាប់ពាន់នាក់ពាក់អាវក្រោះកាន់លំពែងឈរឈាមគ្រប់ទីកន្លែងតាំងពីជុំវិញបល្ល័ង្គរហូតដល់ទ្វារទាំងឡាយ។

សម័យអង្គរ(ចក្រភពខ្មែរ)

រដ្ឋបាលកណ្ដាល

ការគ្រប់គ្រងរដ្ឋត្រូវស្ថិតនៅក្នុងកណ្ដាប់ដៃរបស់អភិជនមួយក្រុមតូច។តំណែងធំៗត្រូវបានទៅលើរាជវង្សានុវង្សឯចំណែកជាបុរោហិតអ្នកប្រារព្ធពិធីនៃទេវរាជព្រះរាជគ្រូត្រូវបានទៅសមាជិលត្រកូលព្រាហ្មណ៍ខ្លះដែលនិយមការបន្តតំណែងដោយរាប់ញាតិតាមខ្សែស្រី។

វណ្ណៈក្សត្រិយ៍និងវណ្ណៈព្រាហ្មណ៍គឺជាវណ្ណៈខ្ពស់ស្ថិតដាច់ពីវណ្ណៈរាស្ត្រទូទៅគឺជាវណ្ណៈបញ្ញាវ័ន្ដនិងជាតំណាងអរិយធម៌ឥណ្ឌា។វណ្ណៈកំពូលទាំង ០២ នេះច្រើនចងសម្ព័ន្ធមេត្រីជាមួយគ្នា។

ព្រះរាជាទ្រង់ប្រទានសវនាការ ០២ ដងនៅក្នុងមួយថ្ងៃសម្រាប់ដោះស្រាយកិច្ចការរដ្ឋ។ពួកនាម៉ឺនឬពួកប្រជារាស្ត្រដែលមានការចូលថ្វាយបង្គំគាល់ត្រូវរង់ចាំព្រះអង្គដោយអង្គុយផ្ទាល់ដី។ពេលដែលព្រះអង្គយាងមកដល់ទាំងមន្ត្រីទាំងប្រជារាស្ត្រត្រូវលើកដៃប្រណម្យហើយឱនក្បាលដល់ដី។

នៅក្នុងរដ្ឋបាលកណ្ដាលគេឃើញមានមន្ត្រីច្រើនមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ខ្លះមានមុខងារជាទីប្រឹក្សាខ្លះទៀតទទួលបន្ទុកធំៗនៅក្នុងវាំងឬកាន់ទ័ពនិងឈរត្រួតនៅតាមខេត្តខណ្ឌឯមន្ត្រីជាន់ទាបត្រូវបានជ្រើសរើសដោយមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ហើយមាននាទីនៅបម្រើពួកនេះ។សញ្ញាស័ក្តិគេសម្គាល់ដោយប្រភេទគ្រែស្នែង(មាសឬប្រាក់)និងចំនួនក្លស់(ដងមាសឬដងប្រាក់)។

រដ្ឋបាលភូមិភាគ

នៅក្នុងរដ្ឋបាលភូមិភាគគេឃើញមានមន្ត្រីច្រើនជាន់ច្រើនថ្នាក់ទៀតគឺមានតាំងពីអធិការ(អាជ្ញាហ្លួង?)ចៅហ្វាយខេត្ត មេស្រុក មេភូមិ មេឃ្លាំង មេខ្នង(?) មេត្រួត(មេការ?)។ល។ស្ត្រីក៏មានមុខងារសំខាន់ណាស់ដែរខ្លះធ្វើជាហោរាខ្លះទៀតធ្វើជាចៅក្រមនៅក្នុងវាំង។

ចំពោះការធ្វើសច្ចាប្រណិធានរបស់មន្ត្រីថាស្មោះត្រង់ចំពោះព្រះមហាក្សត្រនោះគេមិនដឹងថានេះជាវិធានការទូទៅឬគ្រាន់តែជាមធ្យោបាយសម្រាប់ចងភ្ជាប់មន្ត្រីទៅនឹងព្រះរាជាកាលណាឡើងសោយរាជ្យមិនស្របច្បាប់?

សម័យចតុមុខ និង សម័យលង្វែក

នៅក្នុងសម័យនោះប្រទេសកម្ពុជាលែងជាមហាអំណាចលេខ ០១ ខាងទឹកដីទៀតហើយ។ទឹកដីជាន់ក្រៅគឺស្រុកបច្ចន្តជនបទដូចជាស្រុកសុខោទ័យ ស្រុកអយុធ្យា ស្រុកលពបុរី ស្រុកពិមាឃត្រូវបាត់បង់អស់ទៅហើយរីឯប្រទេសសាមន្តរាជដូចជាចាម្ប៉ា អណ្ណាម ជ្វា មនក៏លែងមានទៀតដែរហើយ។ព្រំដែនខាងជើងរបស់ខ្មែរធ្លាក់មកនៅត្រឹមទន្លេមូលឬនៅលើនេះបន្តិចបន្តួចនឹងលាវ។ព្រំដែនខាងលិចទល់នឹងបស្ចឹមបុរីនិងរយ៉ងខាងពាយ័ព្យទល់នឹងនាងរងនិងនគររាជសីមាខាងកើតទល់នឹងប្រទេសចម្ប៉ាខាងត្បូងទល់នឹងសមុទ្រចិននិងឈូងសមុទ្រខ្មែរ។

បើតាមពង្សាវតាររាជាណាចក្រខ្មែរសម័យនោះមានប្រមាណ ៧០ ខេត្តដូចជាលង្វែក អម្រិន្ទបូរណ៍ ក្រគរ គ្រង ពោធិ៍សាត់ បាត់ដំបង ឬស្សីសាញ់ តាមសីមា មង្គលបុរី រយ៉ង សុរិន្ទ្រ សិង្គារ កំពង់សៀម ស្ទឹងត្រែង ជើងព្រៃ គោកសេះ អន្លង់រាជ ព្រហ្មទេព ព្រៃក្ដី ស្ទោង ជីក្រែង រលួស សៀមរាប កំពង់ស្វាយ ម្លូព្រៃ ជាំក្សាន្ត ត្នោត ទឹកជោរ សៀមបូក សម្បុកសម្បូណ៌ ក្រចេះ ឆ្លូង ត្បូង បាសាន ទទឹងថ្ងៃ ព្រៃវែង ត្បូងឃ្មុំ បាភ្នំ រំដួល ស្វាយទាប រោងដំរី ព្រៃនគរ លង់ហោរ ជើងបាដែង សំរោងទង បាទី លើកដែក ទ្រាំង បន្ទាយមាស ថ្ពង បាសាក់ ព្រះសួគ៌ា អូរកាប់ ពាម កោះស្លាកែត កំពត កំពង់សោម ទឹកខ្មៅ ពាមមេសរ ព្រះត្រពាំង ក្រមួនស ដូនណៃ។ល។

គួរកត់សម្គាល់ផងដែរថានៅក្នុងចំណោមខេត្តទាំងប៉ុន្មាននេះខេត្តខ្លះនៅឋានៈជាខេត្តរហូតមកដល់សព្វថ្ងៃនេះដូចជាពោធិ៍សាត់ បាត់ដំបង ស្ទឹងត្រែង សៀមរាប ក្រចេះ ព្រៃវែង។ល។រីឯខេត្តខ្លះធ្លាក់ឋានៈមកស្រុកវិញដូចជាមង្គលបុរី ស្ទោង ជីក្រែង រលួស ទឹកជោរ។ល។ចំណែកខេត្តខ្លះទៀតត្រូវបាត់ឈ្មោះរលាយចូលនឹងខេត្តឯទៀតៗអស់ទៅ។

ខេត្តនីមួយៗត្រូវបែងចែកជាស្រុកហើយស្រុកនីមួយៗត្រូវបែងចែកជាឃុំនិងភូមិជាច្រើនទៅទៀត។ប៉ុន្តែខេត្តជាច្រើនត្រូវបានប្រមូលផ្ដុំជាតំបន់ធំៗដែលគេឲ្យឈ្មោះថាដី។

សម័យឧដុង្គ

នៅក្នុងសម័យឧដុង្គឃើញមានខេត្តដូចជាកំពង់ក្របី កំពង់ចាម កំពង់ឆ្នាំង កំពង់ស្វាយ កំពត ច័ន្ទបុរី ចុងកាល់ ដូនណៃ ទ្រាំង បន្ទាយមាស បាត់ដំបង បាភ្នំ ព្រះសួគ៌ា អូរកាប់ ពោធិ៍សាត់ ព្រៃនគរ មហានគរ រំដួល លង់ហោរ សំរោងទង ស្វាយទាប កំពង់លែង។ល។

សម័យអាណានិគមនិយមបារាំង និង សម័យអាណានិគមនិយមជប៉ុន

នៅក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិ មុនីវង្សមានខេត្តនិងភូមិភាគដូចជាកណ្ដាល កំពង់ចាម បាត់ដំបង កំពត ព្រៃវែង ​កំពង់ឆ្នាំង តាកែវ ស្វាយរៀង កំពង់ធំ សៀមរាប ក្រចេះ កំពង់ស្ពឺ ពោធិ៍សាត់ ស្ទឹងត្រែង។

ភូមិភាគរដ្ឋបាល

នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៤៧ នៃគ្រិស្តសករាជមាន​ព្រះរាជ្យក្រម​បង្កើត​ឲ្យ​មាន​ភូមិភាគ​រដ្ឋបាល​ចំនួន ០​៧ ​គឺ ៖

• ភូមិភាគ​រដ្ឋបាល​ទី ០​១ : បាត់ដំបង និង សៀមរាប
• ភូមិភាគ​រដ្ឋបាល​ទី​ ០២ : ពោធិ៍សាត់ និង កំពង់ឆ្នាំង
• ភូមិភាគ​រដ្ឋបាល​ទី ០​៣ : កំពង់ធំ និង កំពង់ចាម
• ភូមិភាគ​រដ្ឋបាល​ទី​ ០៤ : ក្រចេះ និង ស្ទឹងត្រែង
• ភូមិភាគ​រដ្ឋបាល​ទី ០​៥ : ព្រៃវែង និង​ ស្វាយរៀង
• ភូមិភាគ​រដ្ឋបាល​ទី​ ០៦ : កណ្ដាល និង កំពង់ស្ពឺ
• ភូមិភាគ​រដ្ឋបាល​ទី ០​៧ : ខេត្ត​តាកែវ និង កំពត។

សម័យសង្គមរាស្ត្រនិយម ឬ ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាទី ០១

ប្រទេសកម្ពុជាបានបន្សល់ទុកនូវខេត្តដែលសេសសល់ស្រាប់នៅក្នុងសម័យអាណានិគមនិយមបារាំងរហូតមកដល់សម័យសង្គមរាស្ដ្រនិយមមានខេត្តកណ្ដាល ខេត្តកំពង់ចាម ខេត្តបាត់ដំបង ខេត្តកំពត ខេត្តព្រៃវែង ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង ខេត្តតាកែវ ខេត្តស្វាយរៀង ខេត្តកំពង់ធំ ខេត្តសៀមរាប ខេត្តក្រចេះ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ ខេត្តពោធិ៍សាត់ ខេត្តស្ទឹងត្រែង។

នៅក្នុង​សម័យសង្គមរាស្ដ្រនិយម​​ខេត្ដចំនួន ០​៥ ត្រូវបានបង្កើតឡើងបន្ថែមទៀតនិង​ក្រុងចំនួន ​០៣ មានខេត្ត​ព្រះវិហារ ខេត្តមណ្ឌលគីរី ខេត្ត​រតនគីរី ខេត្ត​ឧត្ដរមានជ័យ(បំបែកចេញពីខេត្តសៀមរាប) ខេត្ត​កោះកុង និង ក្រុង​ព្រះសីហនុ(១៩៥៧) ក្រុង​កែប និង ក្រុងបូកគោ(១៩៥៩) និង ​ក្រុង​គីរីរម្យ។សរុប ១៩ ខេត្ត និង ០៣ ក្រុង ។

សម័យសាធារណរដ្ឋខ្មែរ ឬ លន់ នល់

ខេត្តនិងក្រុងសល់ពីជំនាន់សង្គមរាស្ត្រនិយមមានខេត្តកណ្ដាល ខេត្តកំពង់ចាម ខេត្តបាត់ដំបង ខេត្តកំពត ខេត្តព្រៃវែង ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង ខេត្តតាកែវ ខេត្តស្វាយរៀង ខេត្តកំពង់ធំ ខេត្តសៀមរាប ខេត្តក្រចេះ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ ខេត្តពោធិ៍សាត់ ខេត្តស្ទឹងត្រែង ខេត្ត​ព្រះវិហារ ខេត្តមណ្ឌលគីរី ខេត្ត​រតនគីរី ខេត្ត​ឧត្ដរមានជ័យ(បំបែកចេញពីខេត្តសៀមរាប)ខេត្ត​កោះកុង និង ក្រុង​ព្រះសីហនុ (១៩៥៧) ក្រុង​កែប និង ក្រុងបូកគោ(១៩៥៩) និង ​ក្រុង​គីរីរម្យ។

នៅ​ចុង​សម័យសង្គមរាស្ត្រនិយមនិង​សម័យសាធារណរដ្ឋខ្មែរ មាន​បង្កើត​អនុខេត្ត ​១១ និង​ ខេត្ត​ ០១ ដូច​ខាងក្រោម ៖

• អនុខេត្ត​កំពង់សិលា (ស្រុក​ស្រែអំបិល)
• អនុខេត្ត​ផ្ការំចេក (ស្រុក​មេមត់)
• អនុខេត្ត​ភ្នំដិល (ស្រុក​បាធាយ)
• អនុខេត្ត​ថ្មពួក (ស្រុក​សិរីសោភ័ណ)
• អនុខេត្ត​ស្រកានាគ (តាកែនកោះស្លា​ស្រកានាគ ស្រុក​ឈូក)
• អនុខេត្ត​ថ្មកែវ (ជិត​គីរីរម្យ)
• អនុខេត្ត​វិហារសួគ៌ (វិហារសួគ៌)
• អនុខេត្ត​កំចាយមារ (កំចាយមារ ​ព្រៃវែង)
• អនុខេត្ត​អន្លង់វែង (ជិត​សៀមរាប)
• អនុខេត្ត​ទន្លេសាប (ទីតាំង​សាលាខេត្ត​នៅ​ឃុំ​កំពង់ហ្លួង ស្រុក​ក្រគរ ខេត្ត​ពោធិ៍សាត់)
• អនុខេត្តប៉ៃលិន ក្រោយ​មក​ដាក់​ជា​ខេត្ត​ប៉ៃលិនក្រោយ​មក​ទៀត​កែ​ដាក់​ថាក្រុង​ប៉ៃលិនមង្គល
• ខេត្ត​ឧដុង្គមានជ័យ (តាំង​នៅ​ស្រុក​ឧដុង្គ ខេត្ត​កំពង់ស្ពឺ)។

សរុប ២១ ខេត្ត ក្រោយមក ២០ ខេត្ត ក្រុង ០៣ ក្រោយមក ក្រុង ០៤ និង អនុខេត្ត ១១ ក្រោយមក ១០។

សម័យកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ ឬ ប៉ុល ពត

នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៥ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យបានលុបបំបាត់ចោលបំណែងចែករដ្ឋបាលពីមុនរបស់ប្រទេសកម្ពុជាចេញទាំងអស់ដោយបែងចែកទៅជា ០៧ ភូមិភាគវិញគឺភូមិភាគពាយ័ព្យ ឧត្តរ ឦសាន បូព៌ា និរតី បស្ចឹម និង កណ្ដាល។

ភូមិភាគទាំងនេះត្រូវបានយកតាមបំណែងចែកដែល​បង្កើតឡើងដោយពួកខ្មែរក្រហមនៅពេលដែលពួកគេបានប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងរបបសាធារណរដ្ឋខ្មែរដឹកនាំដោយ​លោកឧត្តមសេនីយ៍លន់ នល់។

សម័យសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា សម័យរដ្ឋកម្ពុជា និង សម័យអ៊ុនតាក់

លេខរៀង	អក្សរឡាតាំង	អក្សរខ្មែរ	ទីរួមខេត្ត-រដ្ឋធានី (អាសនៈ)	អក្សរឡាតាំង
០១	Phnom Penh	ភ្នំពេញ	ដូនពេញ	Doun Penh or Daun Penh
០២	Banteay Meanchey	បន្ទាយមានជ័យ	សិរីសោភ័ណ	Serei Saophoan
០៣	Battambang	បាត់ដំបង	បាត់ដំបង	Battambong
០៤	Kampong Cham	កំពង់ចាម	កំពង់ចាម	Kampong Cham
០៥	Kampong Chhnang	កំពង់ឆ្នាំង	កំពង់ឆ្នាំង	Kampong Chhnang
០៦	Kampong Speu	កំពង់ស្ពឺ	កំពង់ស្ពឺ	Kampong Speu
០៧	Kampong Thom	កំពង់ធំ	កំពង់ធំ	Kampong Thom
០៨	Kampot	កំពត	កំពត	Kampot
០៩	Kandal	កណ្ដាល	តាខ្មៅ	Ta Khmau
១០	Koh Kong	កោះកុង	កោះកុង	Koh Kong
១១	Kratié	ក្រចេះ	ក្រចេះ	Kratié
១២	Mondulkiri	មណ្ឌលគីរី	សែនមនោរម្យ	Saen Monourom
១៣	Siem Reap - Oddar Meanchey	សៀមរាប-ឧត្តរមានជ័យ	សៀមរាប	Siem Reap
១៤	Kampong Saom	កំពង់សោម	កំពង់សោម	Kampong Saom
១៥	Preah Vihear	ព្រះវិហារ	ភ្នំត្បែងមានជ័យ	Phnom Thbeng Meanchey
១៦	Pursat	ពោធិ៍សាត់	ពោធិ៍សាត់	Pursat
១៧	Prey Veng	ព្រៃវែង	ព្រៃវែង	Prey Veng
១៨	Ratanakiri	រតនគីរី	លំផាត់	Lumphat
១៩	Stung Treng	ស្ទឹងត្រែង	ស្ទឹងត្រែង	Stung Treng
២០	Svay Rieng	ស្វាយរៀង	ស្វាយរៀង	Svay Rieng
២១	Takéo	តាកែវ	តាកែវ	Takéo

សម័យព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាទី ០២

នៅថ្ងៃទី ២២ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០០៨ ព្រះបាទនរោត្តម សីហមុនីទ្រង់បានឡាយព្រះហស្ថលេខាលើព្រះរាជក្រឹត្យមួយដោយបានផ្លាស់ប្ដូរក្រុងកែប ក្រុងប៉ៃលិន និង ក្រុងព្រះសីហនុទៅជាខេត្តវិញនិងបានកែសម្រួលព្រំប្រទល់សីមាខេត្តជាច្រើន។

នៅថ្ងៃទី ៣១ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០១៣ ព្រះបាទនរោត្តម សីហមុនីទ្រង់បានឡាយព្រះហស្ថលេខាលើព្រះរាជក្រឹត្យមួយដោយបានបំបែកខេត្តកំពង់ចាមទៅជា ០២ ដោយខេត្តកំពង់ចាមនៅត្រើយខាងលិចទន្លេមេគង្គនិងខេត្តត្បូងឃ្មុំនៅត្រើយខាងកើតទន្លេមេគង្គ។

តំណខាងក្រៅ

• Statoid site